Chủ trương đúng, nhưng thiếu đà

Theo “Quy hoạch chung xây dựng Thủ Đô Hà Nội đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050” đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, TP Hà Nội đã ban hành quyết định di dời các nhà máy gây ô nhiễm, nguy cơ sự cố hóa chất cao hoặc không còn phù hợp quy hoạch ra ngoại ô.

Dự kiến nhiều cơ sở công nghiệp cũ sẽ được di dời đến các khu công nghiệp tại Thanh Oai, Gia Lâm, Đông Anh. Trong danh sách 9 cơ sở buộc phải di dời khẩn trước năm 2030 do UBND TP Hà Nội lập, có nhiều “ông lớn” như Nhà máy Bia Hà Nội, Tổng kho Xăng dầu Đức Giang, và khu “Cao – Xà – Lá”. Thế nhưng, đến nay tiến độ di dời vẫn chậm trễ.

Theo Ban Đô thị HĐND TP Hà Nội, một số trường hợp hiếm hoi thành công như Bột giặt LIX tại số 223 Nguyễn Trãi, đã thực hiện xong công tác di dời cơ sở sản xuất đến Khu công nghiệp Quế Võ II (Bắc Ninh); Xà phòng Hà Nội và Thuốc lá Thăng Long đều chuyển về KCN Thạch Thất – Quốc Oai. Đặc biệt, khu đất “vàng” 233B Nguyễn Trãi đã bàn giao cho nhà đầu tư chuẩn bị quy hoạch cho khu đô thị chức năng.

Trong khi đó, Habeco cho biết, đã di dời toàn bộ dây chuyền sản xuất chính từ 6 năm trước sang nhà máy Mê Linh, chi nhánh Hoàng Hoa Thám chỉ còn sản xuất bia hơi và nước đóng chai.

Liên quan đến vấn đề này, luật sư Nguyễn Đức Toàn (Công ty Luật Vimax Asia, Đoàn luật sư Hà Nội) cho rằng, việc di dời các nhà máy, xí nghiệp ra khỏi khu vực nội đô là chủ trương đúng đắn. Tuy nhiên, vẫn còn một số doanh nghiệp vừa tiếp nhận mặt bằng mới, vừa giữ lại mặt bằng cũ để tiếp tục hoạt động sản xuất, kinh doanh với kỳ vọng chờ chuyển đổi mục đích sử dụng đất. Khi Luật Đất đai có sự thay đổi, các trường hợp thuê đất trả tiền hằng năm hoặc thuê trả tiền một lần cho 50 năm vẫn phải trải qua quy trình đấu giá dự án.

Việc thay đổi chính sách khiến nhiều doanh nghiệp lúng túng, dẫn đến chậm triển khai, bị mắc kẹt và không có đủ điều kiện, cơ sở pháp lý để thực hiện kế hoạch đầu tư như dự kiến.

Cần cơ chế đồng bộ, quyết liệt hơn

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Hà Nội, có nhiều vướng mắc trong xác định đối tượng và thẩm quyền phê duyệt danh mục di dời. Trong khi Quyết Định 130/QĐ-TTg quy định do Thủ tướng phê duyệt, thì NĐ 167/2017/NĐ-CP lại quy định UBND cấp tỉnh được quyết sau khi HĐND TP Hà Nội đồng ý.

Các doanh nghiệp thường thiếu kinh phí để di dời, trong khi chưa có chính sách đồng bộ hỗ trợ đầu tư hạ tầng, chuyển đổi sử dụng đất hoặc chuyển ngành nghề. Sự phối hợp giữa các sở, ngành, địa phương còn thiếu tính đồng bộ.

Thực tế, nhiều doanh nghiệp sau khi di dời vẫn khai thác cơ sở cũ vào mục đích thương mại, trong khi quy hoạch sau di dời hướng đến phát triển hạ tầng, trường học, công viên vẫn bị chậm thực hiện.

Các chuyên gia đánh giá, việc di dời nhà máy ra khỏi nội đô là xu hướng tất yếu để xây dựng đô thị bền vững. Tuy nhiên, để đạt được điều này, TP Hà Nội cần có các bước đi mạnh dạn, các chính sách đồng bộ hệ thống, đặc biệt là quyết tâm trong tổ chức thực hiện.

Theo các chuyên gia, khó khăn nhất là đầu tư ban đầu. Muốn di dời, doanh nghiệp phải xây dựng nhà xưởng, đầu tư dây chuyền và trang thiết bị mới. Do đó, TP Hà Nội cần tận dụng các quy định mới trong Luật Thủ Đô (sắp có hiệu lực), nhất là quy định về quản lý quy hoạch và sử dụng đất, nhằm tạo hành lang pháp lý rõ ràng, hỗ trợ nhà đầu tư. Cùng đó, Hà Nội cần quy hoạch các khu công nghiệp tập trung và quyết liệt hơn trong kiểm tra, đôn đốc thực hiện di dời, tránh tình trạng như hiện nay.

Nguồn: Báo Lao Động