Quy định về tài sản vật và bất động sản

Đất là loại tài sản thuộc sở hữu toàn dân và chưa có quy đỉnh cho phép thế chấp, mà chỉ có quy định cho phép thế chấp quyền sử dụng đất. Vì vậy, quyền sử dụng đất là loại tài sản bị áp đặt đồng thời nhiều chế độ pháp lý về bất động sản, vật và quyền tài sản.

Khái niệm bất động sản là gì ?

Hiện nay, ở hầu hết các quốc gia đều phân chia tài sản quốc gia thành 2 loại: bất động sản và động sản, nhưng còn có sự khác nhau trong khái niệm cụ thể về bất động sản. Tuy nhiên, có một điểm tương đối thống nhất trong khái niệm bất động sản là những tài sản gắn liền với đất đai và không di dời được.

Theo qui định tại Điều 181 của Bộ Luật Dân sự nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2005, bất động sản là các tài sản không di dời được bao gồm:

– Đất đai.

– Nhà ở, công trình xây dựng gắn liền với đất đai, kể cả các tài sản gắn liền với nhà ở, công trình xây dựng đó.

– Các tài sản khác gắn liền với đất đai.

– Các tài sản khác do pháp luật qui định.

Theo “Từ điển thuật ngữ tài chính” thì “Bất động sản là một miếng đất và tất cả các tài sản vật chất gắn liền với đất”.
Như vậy, bất động sản trước hết là tài sản nhưng khác với các tài sản khác là nó không di dời được. Theo cách hiểu này, bất động sản bao gồm đất đai và những tài sản gắn liền với đất đai, không tách rời với đất đai, được xác định bởi vị trí địa lý của đất.

Tài sản bảo đảm là vật và bất động sản

Vật gồm bất động sản và động sản tồn tại dưới hình thái vật chất (là một bộ phận của thế giới vật chất, tồn tại khách quan mà con người có thể cảm giác được bằng các giác quan của mình, tức là có thể nắm giữ, quản lý được và có thể đang tồn tại hoặc sẽ hình thành trong tương lai), cả ba Bộ luật Dân sự năm 1995, 2005 và 2015 đều giải thích bất động sản bao gồm đất đai; nhà, công trình xây dựng gắn liền với đất đai; tài sản khác gắn liền với đất đai, nhà, công trình xây dựng; các tài sản khác theo quy định của pháp luật.

Đồng thời, cả ba Bộ luật Dân sự năm 1995, 2005, 2015 cũng đều chỉ giải thích theo kiểu loại trừ, động sản là những tài sản không phải là bất động sản. Như vậy, động sản bao gồm tiền; giấy tò có giá; quyển tài sản; các vật là vàng, bạc, kim khí quý, đá quý, hàng hoá, nguyên nhiên vật liệu, vật tư, máy móc, thiết bị, phương tiện vận tải, đồ gia dụng và mọi tài sản khác không phải là bất động sản.

Đất là loại tài sản thuộc sở hữu toàn dân và chưa có quy đỉnh cho phép thế chấp, mà chỉ có quy định cho phép thế chấp quyền sử dụng đất. Vì vậy, quyền sử dụng đất là loại tài sản bị áp đặt đồng thời nhiều chế độ pháp lý về bất động sản, vật và quyền tài sản.

Tài sản gắn liền với đất bao gồm nhà ở, công trình xây dựng thuộc dự án đầu tư xây dựng nhà ỗ; nhà ở riêng lẻ theo quy định của Luật Nhà ở; công trình xây dựng khác; cây lâu năm, rừng sản xuất là rừng trồng hoặc vật khác gắn liền với đất theo quy định của pháp luật.

Pháp luật quy định việc bảo đảm bằng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất như sau:

Thứ nhất, việc dùng quyền sử dụng đất để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ có thể không đồng thời với tài sản gắn liền với đất, dùng tài sản gắn liền với đất để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ có thể không đồng thời với quyền sử dụng đất.

Trường hợp tài sản gắn liền với đất là tài sản pháp luật không quy định phải đăng ký và cũng chưa được đăng ký theo yêu cầu mà chủ sở hữu và bên nhận bảo đảm thỏa thuận dùng để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ thì quyền, nghĩa vụ của các bên được thực hiện theo thỏa thuận trong hợp đồng bảo đảm.

Thứ hai, trường hợp tài sản gắn liền với đất là cây hằng năm theo quy định của Luật Trồng trọt, công trình tạm theo quy định của Luật Xây dựng mà chủ sở hữu và bên nhận bảo đảm thỏa thuận dùng để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ thì áp dụng theo quy định của pháp luật về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ bằng động sản không phải là tàu bay, tàu biển;

Thứ ba, trường hợp quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất đang là bất động sản hưỏng quyền bất động sản liền kề được dùng để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ thì quyền đối với bất động sản liền kề vẫn có hiệu lực với mọi cá nhân, pháp nhân;

Thứ tư, việc bảo đảm thực hiện nghĩa vụ bằng tài sản hình thành trong tương lai không áp dụng đối vổi quyền sử dụng đất;

Đối với vật là động sản như vàng, bạc, kim khí quý, đá quý nhìn chung đều có thể là tài sản bảo đảm. Theo quy định hiện hành thì chỉ cấm việc “sử dụng vàng làm phương tiện thanh toán . Riêng hoạt động kinh doanh vàng thì phải đáp ứng được các điều kiện nhất định. Còn lại, vàng không bị cấm đối với các giao dịch khác như sử dụng vàng góp vốn thành lập doanh nghiệp; cầm cố, thế chấp, đặt cọc, ký cược, ký quỹ. Vàng, kim khí quý, đá quý không những được sử dụng cầm cố, mà còn có thể thế chấp, tuy nhiên, vì thiếu sự bảo đảm cần thiết, nên không diễn ra trên thực tế.

Hàng hoá bao gồm tất cả các loại động sản, kể cả động sản hình thành trong tương lai; nhà ỗ, công trình xây dựng và những vật khác gắn liền với đất đai (trừ đất đai). Hàng hoá có thể là hàng thành phẩm, bán thành phẩm hay dưới dạng vật tư, nguyên nhiên vật liệu vật tư trong kho, đang trong quá trình sản xuất, vận chuyển.

Máy móc, thiết bị sản xuất, kinh doanh gồm máy móc, dây chuyền sản xuất, trang thiết bị văn phòng và các loại máy móc, thiết bị khác.

Phương tiện vận tải gồm ô tô, tàu biển, tàu thủy, tàu sông, tàu hỏa, tàu điện, tàu bay và các phương tiện vận tải khác. Riêng tàu cá thì vừa là phương tiện vận tải, vừa là phương tiện đánh bắt thủy hải sản.